Giyside dikiş tipleri: düz dikiş, zincir dikiş, overlok, reçme ve flatlock

Dikiş tipleri ISO 4915 kapsamında numaralandırılır ve numaralar rastgele verilmemiştir. İlk rakam sınıfı gösterir ve sınıf, mekanizmayı söyler: 100 tek iplikli zincir, 300 düz (kilit) dikiş, 400 çok iplikli zincir, 500 kenar sarmalı (overlok) zincir, 600 örtücü (reçme) zincir. Sınıfı bildiğinizde dikişin giyside nasıl davranacağının büyük kısmını zaten biliyorsunuz demektir.

Numaraları öğrenmeye değer; çünkü adların aksine hiçbir belirsizlik taşımazlar. Özellikle "flatlock" sektörde en az iki farklı dikiş için gelişigüzel kullanılır. 607 yazan bir tech pack ise tam olarak tek bir şey söyler.

Düz dikiş (kilit dikiş), ISO 301

Bir iğne ipliği ile bir masura ipliği kumaşın ortasında birbirine kilitlenir. Dikiş her iki yüzden aynı görünür.

Düz dikiş, dikiş denince çoğu insanın gözünde canlanan dikiştir. Tek bir iğne ipliği kumaştan geçer ve masura ipliğiyle kilitlenir; kilit noktası dikişin tam ortasında oturur. American & Efird'in ISO dikiş referansı onu bütün dikişlerin en yaygını olarak tarif eder: gaze, tek iğne dikişi ve düz çizgi dikişlerinde kullanılır.

Güçlü yanları hassasiyet ve görünümdür. Her iki yüzde aynıdır, çizgiyi doğru tutar ve her dikiş bağımsız olarak kilitlendiği için bir iplik koptuğunda sökülmez. Sınırı ise esneme payının çok az olmasıdır. Örme bir giyside 301 ile dikilmiş dikişi gerdiğinizde iplik, kumaştan önce sınırına ulaşır ve kopar. Örme giyimde yaygın bir konstrüksiyon hatası budur: süprem bir üründe düz dikişle dikilmiş omuz ya da yan dikişin, ürün ilk kez baştan geçirilirken açılması.

Zincir dikiş, ISO 401

İğne ipliği, dikişin alt yüzünde zincir oluşturan bir lüper ipliğiyle ilmeklenir.

Zincir dikişte masuranın yerini lüper alır. Tek bir iğne ipliği kumaştan geçer ve alt yüze çekilen bir lüper ipliğiyle ilmeklenerek görünür bir zincir oluşturur. A&E onu dokumada ana dikişlerin standardı olarak listeler.

Zincir yapısı ona düz dikişte olmayan iki özellik kazandırır. Esner; çünkü ilmek yapısı yük altında açılabilir ve bu da onu bir miktar esneme isteyen dikişlerde kabul edilebilir kılar. Ayrıca masura yerine koneden beslenir; makine masura sarmak için durmaz ve bu, yüksek adetli üretimde uzun dikişlerde önemlidir. Zayıf yanı, düz dikişin güçlü yanının tam tersidir: kopan bir zincir dikiş, dikiş boyunca sökülerek kaçabilir; zincir ucunun genellikle sabitlenmesinin nedeni budur.

Zincir dikiş birkaç bileşik konstrüksiyonun temelidir. Kot ve gömlekteki kapak dikişleri tipik olarak iki ya da üç iğneli 401 ile dikilir. Kot ve chinoda kemer takma yaygın olarak biye aparatından geçirilen 401 ya da 301 ile yapılır.

Overlok ve emniyet dikişleri, ISO 500 sınıfı

Üstten görünüm. Bir iğne ipliği kesik kenardan geride dikerken iki lüper ipliği kenara doğru çıkar ve dikiş yapılırken kenarı sarar.

Yaygın olarak overlok ya da sürfile diye bilinen kenar sarma dikişleri tek geçişte iki iş yapar: katları birleştirir ve kesik kenarı sarar. Örme giysi dikimine hâkim olmalarının nedeni budur. Kenar, dikiş yapılırken sarıldığı için süprem bir yan dikişin ayrı bir kenar temizleme işlemine ihtiyacı yoktur ve kenar dikişin içinden kıvrılıp çıkamaz.

Emniyet dikişlerini satın almacı olarak anlamaya değer; çünkü tek operasyonda iki dikiştirler. 516, dikişi tutan bir 401 zincir dikiş ile kenarı temizleyen bir 504 overloğun aynı anda dikilmesidir. Dokuma bir dikişi oluşturmanın sağlam, temiz ve verimli bir yoludur; bir pantolon iç bacağının ayrı bir sürfile geçişine ihtiyaç duymamasının nedeni budur.

Overlok dikişleri düz dikişe göre belirgin biçimde daha fazla iplik tüketir; dikiş sıklığı ve dikiş eni (bite) hem mukavemeti hem görünümü değiştirir. Daha geniş bir dikiş eni daha fazla dikiş payı yer ve dolayısıyla bitmiş ölçüleri etkiler; fit geliştirme aşamasında netleştirmeye değer detaylardan biri budur.

Reçme, ISO 600 sınıfı

Yüzde iki iğne ipliği ve alt yüzde, aralarındaki ham kenarı örten bir lüper ipliği.

Örme giyimde eteklerin o bilinen görünümünün nedeni reçmedir. Giysinin yüzünde iki ya da üç iğne ipliği paralel gider ve alt yüzdeki bir lüper ipliği aralarında zikzak çizerek ham kenarı örter. Sonuç esner, düz yatar ve kenarı tek operasyonda bitirir.

Reçmenin görünür imzası, eteğin dışında iki ya da üç paralel çizgi ve içinde ilmekli, örtülü bir yapıdır. Örme bir etekte bunun yerine tek sıra düz dikiş görünüyorsa etek düz dikişle dikilmiştir ve esneme payı çok daha az olacaktır. Dar bir kol manşetinde ya da tişört eteğinde bu fark giyildiği anda hissedilir.

Flatlock (uç uca düz birleştirme), ISO 607

Üst kapak ve alt lüper ipliğiyle birlikte dört iğne ipliği; uç uca getirilmiş iki kenarı birleştirir ve dikişin neredeyse hiç kalınlığı olmaz.

Flatlock, diğer dikişlerin yapmadığı bir şey yapar: üst üste bindirilmiş değil, uç uca getirilmiş iki kenarı birleştirir. Bir yana katlanmış dikiş payı yoktur; bu yüzden birleşim yerinin neredeyse hiç kalınlığı ve çıkıntısı olmaz. A&E 607'yi flatseamer ya da flatlock dikişi olarak listeler: dört iğne ipliğine ek olarak bir üst kapak ipliği ve bir alt lüper ipliğiyle oluşur, örme iç giyimde ve polarda uç uca ve bindirmeli birleştirmede kullanılır ve makinelerinin bakımı daha kolay olduğu için 606'ya tercih edilir.

Bu, dikişin yük altında cilde temas ettiği yerlerde kullanılan konstrüksiyondur; pratikte iç katman ürünler (base layer), performans iç giyim ve bazı activewear ürünleri demektir. Tahrişe yol açan çıkıntıyı ortadan kaldırır. Bedeli şudur: uç uca bir dikişin kalıp düzeltmesi için kullanılabilecek bir dikiş payı yoktur; dolayısıyla kalıbın doğru olması gerekir ve operasyon, overlok dikişine göre daha yavaş ve daha uzmanlık isteyen bir iştir.

Aralarında seçim yapmak

İki pratik kural kararların çoğunu çözer. Dikişin esnemesi gerekiyorsa düz dikiş değil, lüperli bir dikiş gerekir. Kumaş saçaklanıyorsa kenara ya bir overlok, ya kapalı bir dikiş ya da ayrı bir kenar temizliği gerekir ve bunu ikinci bir geçişle değil, birleştirme operasyonunun içinde halletmek daha ucuzdur.

Dikiş seçimi hatalarla da ilişkilidir. Dikiş boyunca büzülmenin suçu çoğu zaman kumaşa yüklenir; oysa neden, o dikiş tipindeki dikiş sıklığı, iplik gerginliği ya da iplik seçimidir. Dikiş büzülmesinin kartelaya değil dikişe bakılarak teşhis edilmesinin nedeni budur.

Tech pack'te nasıl yazılır

Bunun ötesindeki makine ayarları fabrikanın sorumluluğundadır ve operatörün önündeki makineye, iğneye, ipliğe ve kumaşa bağlıdır. İğne, iplik ve kumaşın birbiriyle nasıl etkileştiği ve açılmış bir dikişin nasıl yorumlanacağı iplik ve iğne rehberinde anlatılır. Gerginlik ya da iğne numarası belirlemeye kalkan bir satın almacı spesifikasyonu genellikle daha iyi bir ürün değil, tartışma üretir.